Geschiedenis van Echten

Méér dan 800 jaar Echten

In 1981 verscheen er een boek met de titel 800 jaar Echten, met daarin een uitgebreide geschiedenis van het dorp. Vandaar de titel van het stuk.

De eerste vermelding van het dorp Echten staat op een document uit 1181, maar ver voor dit jaartal werd de grond in en om Echten al bewoond. Op het terrein van vakantiepark de Westerbergen zijn bijvoorbeeld partijen met scherven gevonden van urnen. Naast de urnenscherven waren er in een landschap een aantal grafheuvels zichtbaar. Als men vanaf Echten naar het westen keek kon men deze bergjes in het landschap zien. Vandaar ook de Westerbergen.

Sporen en resten van boerderijen zijn echter nooit gevonden, daarentegen wel lange houtwallen, die erop wijzen dat er mensen bezig zijn geweest met de grond.  Verder is weinig bekend uit deze tijd.

Huize Echten

Het belangrijkste gebouw vanuit de geschiedenis gezien is zonder meer de Havezate, Huize Echten. Als je door Echten rijdt zie je aan de ene kant van de weg de havezate en aan de andere kant de rest van de dorpskern. De oude boerderijen hoorden bij de havezate en liggen ook in een soort kom voor Huize Echten.

De Echtenaren zelf noemen Huize Echten ‘het kasteel’. Hier woonde eeuwen lang de familie Van Echten, later Van Holte tot Echten. Wanneer het kasteel precies is gebouwd is niet bekend, maar er zijn aanwijzingen dat het in de veertiende eeuw moet zijn geweest. Hoe het er toen uitzag is ook niet precies bekend. Wel weten we dat er door de jaren heen veel historische gebeurtenissen hebben plaatsgevonden. Zo is het meerdere malen doelwit geweest van rondtrekkende plunderbendes, maar ook heeft het kasteel dapper weerstand geboden tegen Spaanse soldaten en ook de soldaten van prins Maurits die even zo wreed door Drenthe trokken. Huize Echten bood een aangename schuilplaats voor de inwoners van het dorp. In 1673 werd het kasteel belegerd door 300 soldaten van de Bisschop van Munster, ook bekend als Bommen Berend, die het probeerde te veroveren. Het kasteel, de inwoners en haar gasten verzetten zich, en met wat hulp van de troepen van Carl von Rabenhaupt, taaienden na een korte strijd de troepen van de bisschop af.

Jaren lang leefde en werkte men in Echten in de schaduw van het Huis.

In 1975 werd het pand en de grond verkocht aan Visio.

Familie Van Echten

De familie van Echten kent een geschiedenis die ouder is dan het kasteel. Deze tak begin bij de naam Volker van Coeverden, een broer van Rudolph van Coevorden, wiens zoon ook Rudolph heette en betrokken was bij de slag bij Ane (1227). Deze laatste moest dus oom zeggen tegen Volker van Coeverden. Maar goed, Volker kreeg twee zoons. De jongste zoon van hem heette ook Rudolph van Coeverden en dat is de eerste link met Echten. Hij had er namelijk zogeheten tiendrechten, een soort middeleeuwse belastingsvorm. Rudolh kreeg ook een zoon en die zoon noemde zich Volker van Echten, geboren tussen 1220 en 1225. Met deze Volker begint de dynastie van de familie van Echten in Echten. Een van zijn nakomelingen, Roelof van Echten (1490) heeft de familie naam veranderd in Van Echten tot Echten. En dan is er nog een derde verandering geweest. Doordat Roelof van Echten tot Echten de zoveelste in achttiende eeuw geen zoons kreeg, enkel dochters, stierf de mannelijke kant van de Van Echten tot Echtens uit. De havezate viel in de handen van een van de dochters van deze laatste Roelof, die op haar beurt weer trouwde met een Van Holte. Daarmee begint de derde en laatste familiereeks: De Van Holte tot Echtens. Deze tak van de familie was ook de laatste van Huize Echten.

De Marke

Uiteraard leefden er naast de goede familie Van Echten ook gewoon volk in het dorp, waarvan het grootste agrariërs waren. De boeren in Echten waren aangesloten bij een zogeheten marke. In die tijd verenigden boeren zich om zo van elkaars hulp gebruik te kunnen maken. Zo ook binnen de Echtense marke. De grond in en om Echten behoorde nagenoeg allemaal tot de familie Van Echten en de familie Eleveld-Pol. Zij hadden dan ook de zeggenschap binnen de marke Echten.

Nu nog zijn veel boerderijen in Echten pachtboerderijen en ook is ongeveer twee/derde van de grond in en om Echten van grootgrondbezitters, waarvan het grootste deel van mevrouw Moret.

Hoogeveen, de dochter van Echten

Men zegt wel eens in Echten:  Hoogeveen is de dochter van Echten. Nu kun je je er niets meer bij voorstellen; Hoogeveen is vele malen groter dan Echten, maar voor de vervening was de plek Hoogeveen slecht ‘woeste grond’. Roelof van Echten (1592-1643)  (waar onder andere het Roelof van Echten College naar vernoemd is en waarschijnlijk ook de bekendste Roelof van Echten uit de familie) heeft samen met de mede door hem opgerichte ‘Algemeene Compagnie van 5000 morgen’ werd het hoogveen gebied in zuidwest Drenthe ontgonnen. Daar is Hoogeveen uit ontstaan. Omdat alle turf ook afgevoerd moest worden werd de Hoogeveense Vaart aangelegd. Hoogeveen groeide en Echten bleef nagenoeg gelijk. De veenarbeiders bewoonden het ontgonnen hoogveen en de boeren bleven in Echten.

 

Wordt vervolgd.